واکسن کرونا mRNA اولین نوع واکسنی است که با عملکرد ۷۰ درصد به بالا برای مقابله با کرونا تهیه شده است. از نمونهای از این واکسنها میتوان به واکسن فایزر و واکسن مدرنا اشاره کرد. واکسنهای mRNA یا واکسنهای پیغامبر واکسنهایی هستند که از یک مولکول ساخته شدهاند که سلول بطور طبیعی از آنها برای انتقال ساختار DNA به مکانیزم تولیدکننده پروتئین سلول استفاده می کند.
همانطورکه میدانید اغلب واکسنهای مرسوم ویروسها یا باکتریهای کشته شده یا ضعیف شده هستند. تزریق این ویروسها یا باکتریهای کشته شده به بدن انسان سبب تحریک سیستم ایمنی آن شده و باعث میشود تا اگر بدن با ویروس واقعی مواجه شود، بتواند با آن مبارزه کند. اما شیوه مبارزه با ویروس در واکسن های mRNA متفاوت است. این نوع واکسنها به بدن یاد میدهد تا به پروتئین تولید شده توسط ارگانیسمهای بیماری زا واکنش نشان دهد و با استفاده از این روش به درمان بیماری بپردازد.
نحوه عملکرد واکسن کرونا mRNA
همانطورکه گفتیم واکسن mRNA به بدن تعلیم میدهد تا به پروتئین تولید شده توسط ارگانیسمهای بیماری زا واکنش نشان دهد. بدین ترتیب که این نوع واکسنها بدن را به تولید پروتئین ویروسی ترغیب میکنند. به نوعی میتوان گفت این واکسن برای تولید پروتئین ویروسی اطلاعات ژنتیکی وارد بدن میکند. این عمل با استفاده از mRNA یا همان پیام رسان RNA انجام میشود. این پیام رسانها در داخل سلول مانند قالبی برای تولید پروتئین عمل میکنند.
دانشمندان برای تولید این نوع واکسن از یک نسخه مصنوعی از mRNA استفاده میکنند. ویروس نیز از این نسخه مصنوعی برای تولید پروتئین مصری استفاده میکند. چراکه پیامبرهای mRNA ساختار یا قالبی برای تولید پروتئین ویروسی هستند. به همین علت نیز خودشان بخشی از مولکول ویروس را میسازند؛ اما این پروتئینهای ساخته شده تنها هستند؛ از همین رو قادر به تشکیل ویروس نیستند. بنابراین سیستم ایمنی بدن این پروتئینهای ویروسی را شناسایی میکند و از خود واکنش دفاعی نشان میدهد.
واکسن پیامبر RNA خوب یا بد؟
واکسن کرونا mRNA نیز مانند هر واکسن دیگری دارای مزایا و معایبی است. برای مثال از مزایای این واکسن میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
مزایا
۱- این واکسن به محض دستیابی محققان به توالی پروتئین ویروسی مورد نظر قابل تولید است.
۲- با استفاده از این واکسنها نیازی به تولید پروتئین اسپایک نیست؛ بلکه RNA پیام رسان با کدگذاری بخشهایی از پروتئین اسپایک توالی پروتئین را ایجاد میکند. این امر بسیار سادهتر از تولید پروتئین اسپایک است.
۳- برای تولید این واکسن نیازی به تولید پروتئین و پروسه زمانبر کشت ویروس نیست.
۴- عمل ورود RNA پیام رسان به سلول به واسطه استفاده از ذرات ریز در واکسن راحتتر میگردد.
البته در کنار تمام مزایایی که واکسن پیامبر RNA دارد، دارای معایبی نیز هست. اگر بخواهیم تعدادی از معایب واکسن mRNA را بررسی کنیم، میتوان به موارد زیر اشاره کرد.
معایب
۱- این واکسن در دمای بالا خراب میشوند.
۲- نیاز به دادههای انسانی بیشتر برای تأیید میزان عملکرد آن
۳- این واکسن نوع جدیدی از واکسن است که همچنان از عملکرد آن بیاطلاع هستیم.
۴- اکثر اطلاعات در دسترس مربوط به این واکسن ناشی از تحقیق بر روی سرطان است.
آیا امکان واکسیناسیون در مقیاس گسترده با استفاده از واکسن کرونا mRNA وجود دارد؟
اگرچه در حال حاضر واکسن کرونا mRNA برای مقابله با ویروس کرونا ساخته شده است، اما همچنان ناشناخته های زیادی وجود دارد. یکی از مهمترین پرسشها این است که آیا امکان واکسیناسیون در مقیاس گسترده وجود دارد. چراکه مقابله با پاندمی کرونا تنها از راه واکسیناسیون گسترده امکان پذیر است.
همانطورکه توضیح دادیم پروسه تولید این نوع واکسنها بسیار کوتاهتر از نوع قبلی واکسنهایی است که در مقابله با ویروسها از آن استفاده میشد. از همین رو فرآیند تولید انبوه آن بسیار سادهتر از واکسنهای دیگر است. همچنین در بسیاری از کشورها از جمله ایران در اثر ابتلا همگانی به کرونا اغلب مردم در برابر ویروس دارای خود ایمنی هستند. این امر نیز سبب میشود تا امکان واکسیناسیون در مقیاس گسترده بیشتر فراهم شود.
نتیجه گیری:
واکسن کرونا mRNA برخلاف سایر واکسنها که از ویروس ضعیف یا کشته شده بیماری ایجاد شدهاند، به روش دیگری تهیه و تولید میشود. روش تهیه این نوع واکسن بسیار سریعتر از واکسنهای مرسوم است. از همین رو میتوان در آینده از این نوع واکسن برای ایمنی در برابر بیماری هایی نظیر ایدز و سرطان نیز استفاده کرد. اگرچه این واکسن حدود ۷۰ درصد در برابر ویروس کووید ۱۹ جواب داده است، اما همچنان ناشناختههای زیادی درباره آن وجود دارد.
